anneelizaheiIedereen krijgt in zijn leven te maken met verlies. Door overlijden, scheiding, ernstige (psychische) ziekte, uitzending, adoptie, verhuizing…

Overlijden
Bij het overlijden van een gezinslid, is het niet alleen de overledene zelf die er niet meer is, maar ook de rol die hij of zij vervulde in het gezin. Het verlies is dus complexer dan ‘alleen’ het gemis van de overledene als persoon. Rollen veranderen, moeten worden overgenomen door anderen. Een kind kan dus ook kampen met allerlei praktische vragen: wie brengt me nu naar karate? Hoewel het misschien egocentrisch lijkt, is dit van groot belang voor een kind. Het zoekt naar houvast in een wereld die volledig op zijn kop staat. Ook zijn er veel kinderen die, zeker als ouders zelf in diepe rouw zijn, onbewust besluiten om niet te rouwen en sterk te zijn. Ze willen hun ouder(s) niet nog verdrietiger maken. Soms neemt een kind zelfs de rol van de overleden ouder over.
Ook het verlies van een ander vertrouwd persoon, of een huisdier kan maken dat een kind echt rouwt.

Scheiding
De scheiding van ouders betekent voor kinderen dat ze het meest vertrouwde in hun leven kwijtraken. Ieder kind wil maar 1 ding: papa en mama samen met mij. Ieder kind is loyaal naar allebei de ouders. Daarom is het zo belangrijk dat ouders – hoe moeilijk ook – hun gevoelens van boosheid en verdriet naar de ander bij zichzelf houden en hun kind daar niet mee belasten. Het kind heeft al genoeg te stellen met de veranderde situatie en de pijn en verwarring die dat oplevert. Het wil het liefst gewoon kunnen vertellen aan papa over de leuke dingen die het met mama heeft gedaan zonder dat papa daar boos over wordt of zijn verhaal erover heen stort (en andersom). Ook hier kan een kind het eigen verdriet opzij zetten om de ouders te ontlasten en/ of de rol van een van de ouders overnemen.

Ziekte
Als een van de ouders psychisch of lichamelijk ernstig ziek is, is hij mogelijk niet of minder beschikbaar voor een kind. Ook dat kan allerlei verwarrende gevoelens met zich meebrengen, zoals zich afgewezen voelen of boos worden omdat alles alleen nog maar om de zieke draait, spelen niet meer mag, etc. Hier is ook sprake van (tijdelijk) verlies van de ouder, met de bijbehorende rouw.

Uitzending
Ook bij langdurige uitzending van een ouder is er sprake van verlating door de ouder en daarmee van rouw. Het kan ook lastig zijn om er weer aan te wennen als de ouder er weer wel is. Teveel hechten is dan mogelijk ‘gevaarlijk’, omdat hij straks weer lang weg is.

Verhuizing
Bij verhuizing moet een kind wennen aan een geheel nieuwe omgeving en op een nieuwe school of crèche een plekje veroveren. Dit valt soms niet mee, omdat zich al groepjes en vriendschappen hebben gevormd, zeker wat later in de basisschoolleeftijd. Daarnaast is er het gemis van de vertrouwde vriendjes, leraren of leidsters, buren en andere vertrouwden. Het kan moeilijk zijn zich weer opnieuw te hechten, omdat het de ervaring heeft dat een vertrouwd iemand ook zomaar weer uit het zicht kan verdwijnen.

Adoptie
Adoptie heeft een geheel eigen ‘problematiek’ qua hechting, verlating door eigen ouders, cultuurverschillen, identificatie. Ik heb hier weinig kennis van en laat dit onderwerp liever aan mensen over die hier wel echt verstand van hebben.